Robert Romuald Kufel “Cmentarze wyznaniowe do 1945 roku w granicach województwa lubuskiego” Tom XX

Kup na allegro.pl Zobacz fragmentyZobacz wszystkie tomy

Wstęp

Cmentarze od wieków stanowiły integralną część społeczności zarówno w Europie, jak i na całym świecie. Były one miejscem pochówku zmarłych, ale również pełniły inne funkcje społeczne i religijne. Zazwyczaj zakładane były w pobliżu kościołów lub kaplic, co symbolizowało łączność między życiem a śmiercią oraz pomiędzy ziemią a niebem. Często miały symboliczne znaczenie, a ich układ i architektura mogły odzwierciedlać wierzenia religijne oraz kulturowe. Krzyże, nagrobki, a nawet układ grobów mogły wyrażać różne aspekty wiary i postrzegania świata. Również praktyki pogrzebowe różniły się w zależności od regionu, wiary i kultury. W niektórych miejscach popularne było kremowanie zmarłych, podczas gdy w innych preferowano pochówki tradycyjne. Z zachowanych do czasów nam współczesnych układów nekropolii można zaobserwować wyraźne odróżnienie między grobami osób bogatych i wpływowych, a tymi biedniejszymi. Bogatsi mogli sobie pozwolić na bardziej okazałe nagrobki i lepsze lokalizacje na cmentarzu. Nekropolie, o charakterze religijnym, wojskowym, jak również świeckim, zakładano zarówno w wielkich miastach, jak też w niewielkich wsiach. Najczęściej stanowiły one miejsce spoczynku lokalnej wspólnoty, a w czasach wojny również poległych żołnierzy.

Niniejszy tom rozpoczyna publikację cmentarzy wyznaniowych do 1945 r. na terenie powiatu nowosolskiego, który znajduje się w zachodniej Polsce w województwie lubuskim. Powstał w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej kraju. Siedzibą władz powiatowych jest miasto Nowa Sól. Położony jest w następujących regionach fizycznogeograficznych: Obniżenie Nowosolskie, Pradolina Głogowska, Wzgórza Dalkowskie i Wał Zielonogórski nad Odrą. Powiat o powierzchni 770,7 km² zamieszkuje 85 733 osób (dane z 2020 r.).

W skład powiatu wchodzą następujące jednostki administracyjne:

• gmina miejska Nowa Sól
• gminy miejsko-wiejskie: Bytom Odrzański, Kożuchów, Nowe Miasteczko i Otyń
• gminy wiejskie: Kolsko, Nowa Sól i Siedlisko
• miasta: Nowa Sól, Bytom Odrzański, Kożuchów, Nowe Miasteczko i Otyń.

W publikowanym tomie uwzględniono materialne pozostałości po przedwojennych ewangelickich i katolickich miejscach spoczynku w gminach: Nowa Sól – Wiejska, Nowa Sól – Miasto i Otyń.

W tym tomie wyszczególniono 27 cmentarzy. Siedem z nich znajduje się na terenie przykościelnym: Lubięcin pw. św. Katarzyny (Liebenzig), Ługi (Friedersdorf), Niedoradz (Nittritz), Nowa Sól pw. św. Michała (Neusalz), Otyń pojezuicki (Deutsch Wartenberg), Otyń pw. Podwyższenia Krzyża Św. (Deutsch Wartenberg) i Rudno (Rauden). Pozostałe zniszczono i zdewastowano. Obecnie zewnętrznymi znakami po dawnych miejscach pochówków są np. fragmenty porozbijanych nagrobków, betonowe obramowania grobów, słupki ogrodzeniowe oraz częściowo zachowany stary drzewostan oraz dziko rosnące kwiaty i krzewy. Na każdym cmentarzu pozostały ślady ingerencji złych ludzi, którzy w poszukiwaniu „skarbów” naruszyli wieczny spokój zmarłych.

Na szczególną uwagę w obu nowosolskich gminach zasługuje powojenne wykorzystanie dawnych cmentarzy i ich otoczenia, gdyż z 27 uwzględnionych w tym tomie, aż 16 cmentarzom przywrócono pierwotne ich znaczenie i przystosowano je do potrzeb grzebalnych. Można rzec, że dano im drugie życie, które na etapie ziemskim kończą kolejni mieszkańcy gmin: Nowa Sól i Otyń.

I choć dawne cmentarze na terenie obu gmin, nie zachowały się w takiej formie, jakiej nadano im przed II wojną światową, zasługują na ludzki szacunek i ocalenie od zapomnienia.